كهڤنترين جهژنا مه ئێزديايه، كهڤناتيا وێ دزڤرته دهستپێكا ئافراندنا كنياتێ، دهمێ پهدشاى دورِ ژ نوورا خۆ نژاندى و ئاخ وئاڤ وباى وئاگر ژێ پهيداكرين و كنيات پێ ئافراندى
ههر وسان دبێژنه ڤێ جهژنێ، جهژنا تاووسى مهلهك (مهلهك زان)، رۆژا جهژنێ دبێژنێ چارشهمبووا سۆر،ئهڤ جهژنه دهستپێكا سالا نوويه، دكهفته د چارشهمبووا ئێكێ ژ مهها نيسانا رۆژ هلاتێدا. ههر ژ كهڤندا مللهتێن ئارى ل رۆژ هلاتا ناڤين ب شێويهكى گشتى ول وهلاتێ ميسۆبۆتاميا ب شێويهكى تايبهتى پێشوازى ل سالا نوو دكرن ودكرنه جهژن و ئاههنگێن جۆرا وجۆر ب ڤێ ههلكهفتێ دگێران وههر ئێكى ژ وان، بۆ جهژن و ئاههنگێن سالا نوو رۆژهك يان چهند رۆژ دهستنيشانكربوون وههر ئێكى ناڤهك دگۆتێ، سۆمهريا دگۆتێ: جهژنا زاكمۆك, بابليا دگۆتێ: جهژنا ئهكيتۆ و ميدىيا دگۆتێ: نهورۆز تا نۆكه ژى گهلێ كورد ب شێوهيهكى گشتى رێ ورسمێن تايبهت وئاههنگێن جۆرا و جۆر ب ڤێ ههلكهفتێ دگێرن. ڤهكۆلينا يا دايه خوياكرن كو پهيڤا نيسان ژ پهيڤێن: نووزان هاتى يه. ئێزدى رێز وبهها وپيرۆزيێ ددهنه ڤێ مههێ ژبهر هندێ دڤێ مههێدا ژنا نائينن و دبێژن گوننههه، چونكى نيسان بخۆ بووكا سالَێيه و ب جوانترين رهنگ وخهمل يه خهملاندييه وچوو بووكا دسهر خۆرا نابينت. ژ بهر پووته پێدانا ئێزيدياتيێ ب سروشتێ و ژبۆ پاراستنا گژ وگيا وتهڤ رووهكا وژبهر كو ئهڤ مههه دهمێ ڤهژين و بووژاندنا ههموو گياندارايه، ئێزدى دڤێ مههێدا جۆتى ناكهن وعهردێ ناكۆلن. ئێزدى دبێژن مهلهكێ زان لڤێ رۆژێ ژ ئهسمانا دئێته خوار سهر كهوكهبێ عهردێ وجهژنا سهرسالێ ب ههموو تشتێن (روح)(گياندارا) پيرۆز دكهت ب زێدهبوونا وان ...عهرد زێدهتر گهش وكهسك دبت دگهلهك گياندار ژ كون ناڤبهرا دهردكهڤن ودهست ب هێككرنا زاينێ وجووت بونێ ل ڤێ مههێ دكهن ...رهه وريشالێن ئهڤێ جهژنێ دگههنه وهخت ودهمێن بابليا، ههبوونا ڤێ جهژنێ دناڤ مهدا دێرينا دينێ ئێزيديا خويا دكهت. رێ و رهسمێن ڤێ جهژنێ: هێڤارا جهژنێ: 1- ل پهرستگهها پيرۆزا لالش، فتيل وچرايا، ل سووكا مهعريفهتێ ول بهر نيشانگههێن خاس وچاكا ڤێدخێن وههر كهسهكى ئاماده دڤێت پشكداريێ دوێ رێ ورسمێدا بكهت، ههر وهسان ديندارو قهولزان، قهول وبهيتا ب رێز دكهن وسهماژى تێته كێشان. 2- زارۆك وگهنج قهستا هاويرى گوندى دكهن، بێناڤێ (كاريێ) وكوليلكێن نيسانێ دئينن. 3- كابانيێن مالا هيكا دكهلينن ورهنگا و رهنگ دكهن، ههر وهسان سهوكا دپێژن وب سهر دهر و جينارا ندا بهلاڤدكهن. 4- ژنك سهرا زههمانێ گوندى ددهن، ل وێدهرێ سهوك وهێكا ب خێرا مريێن خۆ ب سهر ههڤدوو و رێبوار و بهلنگازاندا بهلاڤدكهن. 5- زهلام ب ههڤرا قهستا نيشانگههێن خاسێن گوندێ دكهن و زيارهتى دبن. 6- ل دووف پێچێبوونا خۆ ههر مالهك سهربرِهكێ سهرژيدكهت. 7- ههر مالهك چرايێ خودانێ مالێ ڤێدخێت. سبهيكا جهژنێ: 1- گهرهكه ههر ئێزدييهك بهرى رۆژ هلاتێ دهست وچاڤێن خۆب خوناڤێ جوانكهت. 2- دگهل رۆژهلاتێ، كابانيا مالێ قهفتكهكه كوليلكێن نيسانێ وگيايێ بيناڤێ دگهل قالكێن هێكێن رهنگا ورهنگ، ب ههرِيێ ب سهرهدهرا مالێ وخانيان ڤهدكهت. 3- ل دهمێ تێشتێ، ههر مالهكا پهز ههى، ماستى ب سهر دهر و جيناراندا بهلاڤدكهت ومالا ماست ژێرا دچت، هندهك هێكا ددهته وى كهسێ ماست ژێرا ئيناى، وهك جهژنانه وخهلاتێ وى. 4- پشتى خهلكێ گوندى ل نيشانگههێن خاسا زيارهتى دبن، مال ب مال دگهرِێن وجهژنا ههڤ پيرۆز دكهن. 5- زارۆك وگهنج وزهلام، ل كۆلانێن گوندى كۆم-كۆم دجڤيێن وگهلهك جۆرێن ياريا ب هێكا دكهن كو دبتريا وان يارياندا هيكێن ئێكودوو دشكينن. 6- مالخۆيێن مالا دوو-سێ هێكا دگهل خۆ دبهنه ئاقارى ودخۆن، پاشى قالكێن وان دهاڤێژنه ناڤ دهخل ودانێ خۆ. 7- دڤێ رۆژێدا پهزى نادۆشن وبێچيكا بهرددهنه بهر ماكا ودبێژنه ڤێ كريارێ (ستيكۆش). رۆژا پشتى جهژنێ: شڤان بهرى نيڤرۆ پهزى دئينته دههنى، بێريڤان ب پارزوونكێن خۆ و خهلاتێ شڤانى ڤه دچنه بێريێ، دهمێ دگههنێ پێكڤه دچنه شڤانى وگۆپالێ وى پرِت – پرِت دكهن و وان پرِتا ب سهر ههڤدوودا بهلاڤدكهن، پاشى پێكڤه روودنێن وخهلاتێ شڤانى ددهنێ، دهمێ بێريڤان دزڤرِنه مال، ههر ئێك ژ وان وێ پرِتا گۆپالێ ب مهشكا خۆڤه دكهت. هێمايهتى د جهژنا سهرێ سالێدا: 1- چارشهمبووا سهرێ نيسانێ: دڤێ رۆژێدا (مهلهكێ زان – تاووسى مهلهك) ژين وژيارا سهر عهردێ، ب فروارا خودێ نووژهندكهت: چارشهمبووا سهرێ نيسانێ مهلهكێ زان دئێته خوارێ دهنگ دكهت ل بههارێ 2- نهكۆلانا عهردى، دمهها نيسانێدا: ههموو كهسكاتى، دهست ب گهشبوونێ دكهن، ڤێجا كۆلانا عهردێ دڤێ مههێدا ب گوننهه دئێته دانان، تاكو جوانتر روويێ عهردێ بخهملت. 3- جوانكرنا دهست وچاڤا ب خوناڤێ: وهك مۆركرنهكه ب ئاڤا سالا نوو. 4- ژن نه ئينان: د ڤێ مههێدا ڤهگوهاستنا بووكا گوننههه، چونكى نيسان بخۆ بوكا سالَێيه وچوو بووكا دسهر خۆرِا قهبوول ناكهت. 5- هێك: هێمايهبۆ: - دورِا پهدشاى ئهڤ كنياته ژێ ئافراندى. - شكاندنا هێكێ، نيشانا پژقينا دورِێيه. - كهلاندنا هێكێ، نيشانا مهيين وجهبرينا عهردێيه. - رهنگكرنا هێكێ، رامانا خهملينا عهردێ ددهت. - بژاندنا قالكێن رهنگا ورهنگێن هێكێ دناڤ دهخل ودانيدا، ژبو خێر و بهرهكهتێيه. 6- بهلاڤكرنا سهوك وهيكا ب سهر ههڤدوودا، مهرهم ژى تێكهلبوونا نانى وموكم كرنا باوهريێ و برايينێيه. 7- د رۆژا جهژنێدا دبێژته كاريێ (بێناڤ) ژ بهر تيژى و دژواريا وێ. 8- ههلاويستنا كوليلكێن سۆر وبيناڤێ وقالكێن رهنگا ورهنگێن هيكا، نيشانا هاتنا بههارێ و سالا نوويه. 9- شكاندنا گۆپالَێ شڤانى، نيشانا نووژهنكرنا شڤان تيێيه وپرته كۆپالێ ب مهشكێ ڤهدكهن، بۆ خێر و بهرهكهتێ.
lalishduhok
|